Wypełniacze w medycynie estetycznej - wczoraj i dziś

Wypełniacze tkankowe to różnego rodzaju preparaty umożliwiające wypełnienie ubytków, modelowanie kształtu i spłycenie zmarszczek. Swoje zastosowanie znalazły nie tylko w medycynie estetycznej, ale też w medycynie zabiegowej i zachowawczej. Obecnie najczęściej stosowanym wypełniaczem tkankowym jest kwas hialuronowy - najlepiej spełnia on wymagania stawiane przez wypełniaczami, mianowicie: zazwyczaj nie powoduje infekcji ani stanów zapalnych, daje długotrwały efekt bez nieodpowiedniej odpowiedzi organizmu na jego podanie, a także jest w miarę łatwo usuwalny. Zanim jednak zastosowano kwas hialuronowy, kilkadziesiąt lat poszukiwano odpowiedniego wypełniacza tkankowego - z różnym skutkiem.

 

Pierwsze próby

Jeszcze w XIX wieku próbowano wykorzystać jako wypełniacz autologiczną tkankę tłuszczową. Na początku XX wieku jego miejsce zajęła parafina, która wykorzystywana była w celu redukcji zmarszczek i poprawy wyglądu piersi. Po okresie kilkunastu lat w miejscu podania parafiny rozwijały się zmiany skórne (1). Kolejne wykorzystywane preparaty to guma i oczyszczony lateks. W latach pięćdziesiątych zaczęto stosować płynny lateks, który był wykorzystywany w Europie mimo zakazu FDA w 1991 r. (Food and Drug Administration) w Stanach Zjednoczonych. (1). W 1981 rozpoczęło się wykorzystywanie jako wypełniacza tkankowego kolagenu pozyskanego ze skóry bydlęcej. Rezultaty były niezłe, ale krótkotrwałe; poza tym zabieg taki musiał być poprzedzony podwójnymi testami skórnymi.

Kwas hialuronowy po raz pierwszy w dermatologii estetycznej został wykorzystany w 1992 r. (2) FDA zaaprobowało usieciowany kwas hialuronowy w 2007 r. (3) Na początku pozyskiwany od zwierząt, m. in. izolowany z krowiego oka czy kurzych grzebieni, dziś otrzymywany z bakterii Streptococcus equi metodą biotechnologiczną i oczyszczany zgodnie z obowiązującymi na świecie normami (4).

 

Stosowane na rynku wypełniacze

Niekwestionowanym królem wypełniaczy tkankowych jest kwas hialuronowy - jest bezpieczny i szeroko przebadany, jest też produktem naturalnym. Na rynku możemy jednak znaleźć również inne preparaty służące jako wypełniacze. Hydroksyapatyt wapnia czy kwas polimlekowy są wypełniaczami syntetycznymi, a ich rozpad zachodzi z różną prędkością.

Hydroksyapatyt wapnia stymuluje rozrost tkanki łącznej, w tym kolagenu, dzięki absorbcji przez organizm drobin wapnia i żelu (4). Wykorzystywany jest do spłycenia zmarszczek i zwiększenia objętości tkanek miękkich. Efekty dzielą się na natychmiastowe oraz długoterminowe (ok. 4 miesięcy) Kwas L-polimlekowy wspiera syntezę nowych włókien kolagenowych dzięki reakcji organizmu na wprowadzone ciało obce. Zabiegi kwasem polimlekowym stosuje się w celu przywrócenia objętości okolic zapadniętej skóry, szczególnie do korekty bruzd, zmarszczek, fałdów skórnych, blizn oraz poprawy jakości starzejącej się skóry w zakresie gęstości, jędrności i elastyczności. (4). By osiągnąć dobry efekt należy wykonać 3-4 zabiegi w odstępach od 4-6 tygodni. Na rynku dostępne są również syntetyczne wypełniacze permanentne, których efekty utrzymują się nawet do 5 lat; nie są jednak często stosowane ze względu na długotrwałe i trudne do zdiagnozowania działania niepożądane.
 

 

(1) Naoum C. N., Dasiou – Plakida D.: Dermal filler materials and botulin toxin. International Journal of Dermatology. 2001; 40: 609 – 621.
(2) Galus R., Antiszko M., Włodarski P.: Zastosowanie kwasu hialuronowego w medycynie klinicznej. Pol. Merk. Lek.2006; XX (119): 606-608.
(3) Matarasso S. L., Carruthers J. D., Jewell M. L.: Consensus Recommendations for Soft- Tissue Augmentation with Nonanimal Stabilized Hyaluronic Acid (Restylane). Restylane Consensus Group. Plast. Reconstr. Surg. 2006; 117: 3S-34S.
(4) Andrzej Filipiak: Podstawy Medycyny Estetycznej, Białystok, 2014